Eten bij slikproblemen

Slikproblemen doen zich bijvoorbeeld voor wanneer iemand niet meer goed kan kauwen, het eten niet meer weg kan krijgen of zich telkens verslikt. Eten en drinken worden dan vaak bezigheden waar men tegenop gaat zien in plaats van een gezellige gebeurtenis.

Als een patiënt slikproblemen heeft, ga dan samen met de patiënt na welke aanpassingen het slikken makkelijker maken.

Prettige houding

  • Rechtop zitten bij eten en drinken. Met het hoofd recht en bij voorkeur iets naar voren of opzij.
  • Wanneer rechtop zitten niet lukt: halfliggende houding of helemaal op de zij. Adviseer, niet op de eventueel verlamde zijde te gaan liggen en nooit in (half) achteroverliggende houding te drinken.
  • Adviseer om tot tien minuten na de maaltijd rechtop te blijven zitten.

Eet- en drinkgerei

  • Een laag kopje, beker of glas, of een plastic beker als een gewone beker of kopje te zwaar is. Het gebruik van een tuitbeker of rietje bij slikstoornissen wordt over het algemeen afgeraden. Ze geven ‘snelheid aan een slok’ waardoor de verslikkans toeneemt. Het gebruik van een schuine beker waardoor het hoofd rechtop kan blijven tot en met de laatste slok wordt meestal als prettig ervaren.
  • Gebruik een lange smalle (doseer)lepel of dessertlepel met ronde vorm om drinken en eten te geven. Persoonlijk heb ik liefst een ronde ondiepe soeplepel.
  • Een warmwaterbord houdt de maaltijd warm als men langzaam eet. Koud eten kan ook een reden zijn om een maaltijd te weigeren.

Praktische adviezen

  • Adviseer iemand met slikstoornissen niet in zijn eentje te eten of te drinken, maar dat er altijd iemand in de buurt is.
  • Ken de wensen van de patiënt (in groep eten of alleen op de kamer).
  • Een rustige omgeving, die niet teveel afleiding biedt. Niet onnodig tegen de patiënt praten, moedig wel aan tot slikken of openen van de mond.
  • Een vals gebit moet zo goed mogelijk vast zitten in de mond; gebruik eventueel kleefpasta.
  • Laat de patiënt kleine hapjes en slokjes nemen en deze zelf van de lepel of vork afhappen, vooral als die snel moe is.
  • Geef eventueel aanwijzingen voor het slikken: ‘tong tegen gehemelte zetten, lippen sluiten en slikken’.
  • Bied niet tegelijk drinken én eten aan. Soep met vulling, drinken bij een maaltijd, koekje bij de koffie, medicijnen met water enz. is eten en drinken tegelijk. Vermijd deze combinatie als dit mogelijk is.
  • Ga bij het geven van hulp bij het eten op ooghoogte zitten, houd oogcontact; geef het eten niet te ‘hoog’ aan; bij achterover gekanteld hoofd schiet het eten/drinken sneller de luchtpijp in.
  • Laat het eten of drinken eerst zien en ruiken.
  • Breng het eten in de mond met lichte druk op de tong. Dit maakt een hap meer voelbaar en stimuleert het slikken.
  • Geef niet te snel een volgende hap: let op bewegingen strottenhoofd. De mond moet leeg zijn voor de volgende hap.
  • Laat na twee of drie happen een keer extra slikken.
  • Indien voedsel, speeksel of drinken uit de mond loopt, dep eventuele resten weg (schraap de resten niet met een lepel weg; dit verstoort de mondmotoriek en voelt naar/maakt de tere huid schraal).
  • Maak na de maaltijd de mond schoon, verwijder restjes. Poets het gebit of spoel het kunstgebit schoon.

Adviezen voor voedsel

  • Vermijd korrelig of droog eten, pudding of soep met vulling (vruchtjes, vermicelli, balletjes).
  • Gebruik appelmoes, vla of yoghurt om medicijnen in te nemen in plaats van met water.
  • Ga vooraf na of de medicijnen met melkproducten ingenomen mogen worden.
  • Snijd de korsten van brood en gebruik smeerbaar beleg. Als brood eten niet meer gaat, maak dan vruchtenmixen, pap van brood, pap (geen havermout; bevat teveel vezels).
  • Toast het brood zodat het niet aan het verhemelte blijft plakken.
  • Snijd het eten klein, maar niet al te fijn. Indien de stukken te klein zijn kan de patiënt die moeilijker binnen in de mond bewegen..
  • Indien voedsel gemalen moet worden: meng niet alles door elkaar.
  • Pureer vlees zelf met veel jus of saus met behulp van een staafmixer. Dit geeft een smakelijker resultaat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s